“Als je het zelf hebt doorleefd, kijk je er met andere ogen naar”

Op de middelbare school werd Marjolein seksueel misbruikt door haar docent. Toen haar moeder hierachter kwam, werd ze niet geloofd en kreeg ze geen hulp. Hierdoor stopte ze het trauma weg, totdat haar eigen kinderen naar de middelbare school gingen. De toekenning  van haar aanvraag bij het Schadefonds werd een waardevolle stap op de weg naar verwerking en heling. Nu helpt ze andere slachtoffers met seksueel trauma via haar sociale onderneming ‘Met Eigen Ervaring’.

“Mijn ouders wisten zich geen raad met de situatie en gaven het advies om er niet over te praten. Als meisje van veertien of vijftien jaar maak je niet zomaar de keuze om toch hulp te zoeken, tegen de wens van je ouders in.”

Gespleten kiezen
Het misbruik ging door totdat ze van school ging. Na die tijd stopte ze het zo diep mogelijk weg. In de jaren erna ontwikkelde ze veel fysieke en mentale klachten, maar legde toen nog niet het verband met wat er was gebeurd op school.

“Ik klemde heel erg met mijn kaken, overdag en ’s nachts. Dat leidde tot gespleten kiezen en wortelkanaalbehandelingen. Op een gegeven moment kon ik zelfs mijn mond bijna niet meer opendoen.” Het lichaam zoekt een manier om de spanning kwijt te raken, weet ze nu.

Triggers
Toen haar kinderen de middelbare schoolleeftijd bereikten, kwamen de herinneringen in alle hevigheid terug. “De kluisjes, de kantine, de gymzaal: er waren heel veel triggers.”

Een wandeling in een natuurgebied zorgde voor een doorbraak in haarzelf. “Er stond een bankje met de tekst erop: Leef en Geniet. Toen dacht ik: ‘Doe ik dat eigenlijk wel? En zo niet, wat zit daar dan tussen?’ Ik kwam al heel snel uit op die nare tijd op school. Op dat moment wist ik dat ik er hoe dan ook mee aan de slag moest.”

Bang voor afwijzing
In 2019 ontdekte Marjolein online het Schadefonds. Het invullen van de aanvraag deed ze alleen. Ze verzamelde ondersteunende informatie van onder meer haar tandarts en fysiotherapeut. “Zij konden natuurlijk niet zeggen of het misbruik was gebeurd. Maar ze gaven aan dat hun bevindingen bij dit beeld paste.” Ook voegde ze verklaringen van hulpverleners toe, en beschreef ze in eigen woorden haar verhaal.

Het wachten op de beslissing vond ze zwaar. “Je wil het liefst binnen drie dagen antwoord, omdat het zo spannend is. Ik was doodsbang dat ze de aanvraag zouden afwijzen. Net zo als mijn ouders mijn ervaring hadden afgewezen.”

Toen de beslisbrief van het Schadefonds binnenkwam, bleek dat Marjolein een hogere tegemoetkoming zou krijgen dan ze had verwacht. “Ik deed het niet voor het geld, maar dat voelde wel als extra erkenning.” Hoewel ze blij was met de tegemoetkoming, had ze een telefoontje wel prettig gevonden. “Ik ben door niemand gebeld van het Schadefonds. Terwijl juist persoonlijk contact ervoor zorgt dat je je geen nummer voelt.”

Recht van spreken
De erkenning van het Schadefonds hielp haar om eigen ervaringen serieus te nemen. “Er vond een soort verschuiving in mijzelf plaats. Alsof ik toen pas echt besefte dat ik recht van spreken had.” Daarna durfde ze ook de stap te zetten om psychologische hulp te zoeken.

Lange tijd worstelde Marjolein met de vraag wie de schuld had van het gebeurde. ‘Je maakt het leven van die man kapot’, hadden mijn ouders tegen me gezegd. Daarmee werd de schuld in feite bij mij neergelegd.”

Tegelijkertijd probeert ze de houding van haar ouders te begrijpen in de context van die tijd. Het idee was toen dat de geestelijke schade van seksueel misbruik wel meeviel. “Nu weten we dat het verstrekkende gevolgen heeft. De publieke opinie is daarin enorm opgeschoven.”

Herstelgroepen voor seksueel trauma
Na verloop van tijd wilde ze haar ervaringskennis inzetten voor anderen: ze startte haar sociale onderneming ‘Met Eigen Ervaring’. Deze biedt herstelgroepen voor vrouwen van achttien jaar en ouder, die seksueel trauma hebben meegemaakt.

“Ik miste in bestaande herstelcursussen specifieke thema’s als schuld, schaamte, seksualiteit en het vraagstuk van al dan niet aangifte doen.”

In de herstelgroepen gaat het deels om kennis delen. “Bijvoorbeeld dat 70% van de slachtoffers bevriest, en dat bijna niemand om hulp roept of zich fysiek verzet. Dit is geen keuze maar een overlevingsreactie.”
Daarnaast is er veel aandacht voor creatieve werkvormen en lichaamsgerichte oefeningen, zoals liedjes spelen op haar gitaar of een woordenspel doen. “Gewoon bellen blazen kan ook. Het gaat niet om het vertellen van alle details van wat er is gebeurd. Het gaat er meer over om bij je gevoel te komen en verbinding te ervaren. We lachen ook veel samen.”

Verbinding tussen losse eilandjes
Volgens haar is het Schadefonds nog onvoldoende bekend, ook bij zorgprofessionals. “Jullie zouden je meer mogen profileren. Zoek actief de samenwerking met congressen, zorgverleners en andere organisaties.” Ook adviseert ze om ervaringsdeskundigen structureler te betrekken, bijvoorbeeld via een ervaringsraad. “Als je het zelf hebt doorleefd, kijk je er met andere ogen naar.”

Het zou mooi zijn als er meer verbinding tussen hulporganisaties en herstelacademies tot stand komt, constateert ze tot slot. “Ook domeinoverstijgend, zodat fysieke, mentale en sociale klachten zoveel mogelijk in beeld komen. We zijn nu nog te veel losse eilandjes.”

De gevolgen van seksueel misbruik in de kindertijd zijn heel divers, weet ze. “Met meer samenwerking kunnen we sneller en beter van elkaar leren. Bovendien komt er zo eerder passende hulp voor slachtoffers, en die is hard nodig.”