"Toen ik zwart-op-wit zag dat ik slachtoffer was, hield de discussie in mijn hoofd op"

Rowy groeide op in een onveilige thuissituatie, waarin onder meer sprake was van verwaarlozing. In die omgeving werd zij op jonge leeftijd ook meerdere keren slachtoffer van seksuele misdrijven. Het Schadefonds wees een van haar aanvragen af, maar de hoorzitting die volgde maakte veel goed. “Binnen een minuut voelde ik me al erkend.”

“Mijn partner zei al jaren tegen me dat ik een slachtoffer was. Maar het lukte me niet om mezelf zo te zien.” Dat veranderde pas toen ze volwassen was. Gaandeweg besefte Rowy dat de omgeving waarin ze was opgegroeid zonder meer schadelijk was geweest.

Grondig te werk

Jarenlang werkte ze aan haar herstel, met therapieën en opnames. Toen ze zover was om het aanvraagproces bij het Schadefonds aan te gaan, vroeg ze Slachtofferhulp Nederland om begeleiding.

“Ik wist dat het traject emotioneel pittig kon zijn. Die vragen brengen je altijd terug naar pijnlijke gebeurtenissen.”

Eerst kwam een medewerker bij haar thuis, later spraken ze af op kantoor. “Ze had precies de goede emotionele afstand bij het stellen van de vragen. Professioneel, maar toch betrokken. Dat vond ik heel prettig.”

Rowy ging grondig te werk. Ze nam onder meer contact op met mensen die ze in geen jaren had gezien, en vroeg hen of ze wilden opschrijven wat zij zich nog herinnerden uit de tijd van haar jeugd.

Anderen wisten het ook

“De getuigenverklaringen waren bedoeld voor de dossiers bij twee aanvragen: een voor stelselmatig psychisch geweld, en een tweede voor seksuele misdrijven. Het verzamelen van de documenten nam ongeveer een half jaar in beslag, het was een uitgebreide zoektocht.”

Uit de verklaringen, onder meer van een docent van de middelbare school, bleek dat anderen destijds wel degelijk doorhadden dat haar gezinssituatie slecht was. “Het was al helend om die verhalen van iedereen te lezen. Ze hadden het dus wél gezien maar wisten gewoon niet wat ze moesten doen. Dat besef deed me erg goed.”

Oude twijfels

Na enkele maanden kwam de beslissing van het Schadefonds: ze kreeg een tegemoetkoming voor de seksuele misdrijven, maar niet voor het jarenlange psychische geweld. “Het was best een koude en afstandelijke brief, moet ik eerlijk zeggen. Er stond alleen in dat psychisch geweld niet strafbaar was en dat mijn aanvraag daarom was afgewezen.”

Het ontbreken van enige erkenning in de brief raakte haar hard.

“Het riep oude gevoelens op van twijfels over de echtheid van mijn ervaringen: zie je wel, het klopt allemaal niet, je stelt je aan. Dat schoot allemaal door me heen.”

Online hoorzitting

Rowy besloot bezwaar te maken. De medewerker van Slachtofferhulp bereidde haar voor op de online hoorzitting, die zou plaatsvinden met een lid van de Commissie van het Schadefonds en een jurist.

“Hoorzitting is een zware, strenge term die behoorlijk afschrikt. Ik was gespannen toen de online meeting begon. Maar zodra ik de man en vrouw van het Schadefonds zag, viel die spanning weg. Beiden waren heel empathisch.”

Duidelijke uitleg

De vrouw bood meteen excuses haar aan voor de formulering van de eerste brief. “Dat was al fijn om te horen. Ook merkte ze op dat kinderen altijd in veiligheid horen op te groeien. Wat mij overkomen was, had nooit mogen gebeuren. Binnen een minuut voelde ik me al erkend.”

De afwijzing van de tegemoetkoming voor psychisch geweld bleef hetzelfde, maar door de uitleg begreep Rowy beter hoe die beslissing tot stand was gekomen. “Ze geloofden me wel, maar konden niets doen met mijn verhaal. Er bestond op dat moment helaas nog geen wet tegen dit soort geweld. Gelukkig is deze nu wel in de maak.”

Meedenken

Tijdens de hoorzitting keek het Schadefonds ook opnieuw naar de tegemoetkoming voor seksueel misbruik. Er bleek sprake te zijn van verschillende gebeurtenissen die eerder als één zaak waren beoordeeld. Nu werden er meerdere zaken van gemaakt, waardoor Rowy een hogere tegemoetkoming kreeg.

“Omdat ik niet in aanmerking kwam voor een bedrag vanwege psychisch geweld, wilden ze kijken of ze op een andere manier konden compenseren. Dat meedenken vond ik fantastisch.”

Zwart-op-wit

De aanvragen indienen voelde voor Rowy als het laatste onderdeel van een lange weg. De tegemoetkoming hielp haar, maar voor haar ligt de grootste betekenis in de officiële erkenning. “Je ziet zwart-op-wit staan: ‘u bent slachtoffer’. Dat is echt heel helpend geweest.”

Ze zou andere slachtoffers zeker aanraden om een aanvraag te overwegen, maar benadrukt dat het beantwoorden van de vragen ingrijpend kan zijn.

“Ik zou een aanvraag niet te vroeg doen. Een paar jaar geleden had ik dit nog niet gekund.”

Zicht op eigen verleden

Los van het geldbedrag heeft ook het hele onderzoek en schrijfproces haar veel goeds gedaan. Door de getuigenverklaringen kreeg ze meer zicht op haar eigen verleden. En: ze hoefde zichzelf niet langer te overtuigen of haar ervaringen wel waar waren, en ernstig genoeg.

“Ik kon heel lang in een discussie met mezelf blijven hangen: heb ik het niet zelf verzonnen? Of te groot gemaakt? Nu twijfel ik niet meer: het is allemaal echt gebeurd en het was echt heel erg. Wat dat aangaat heb ik eindelijk rust in mijn hoofd.”