Zoek op een onderwerp. Vul geen namen of persoonlijke gegevens in.

Sterre

“Het strafdossier laat lang niet altijd zien welke persoonlijke gevolgen het misdrijf heeft gehad”

Sterre Wijtenburg, slachtoffercoördinator bij het Openbaar Ministerie

Sterre Wijtenburg, slachtoffercoördinator bij het Openbaar Ministerie

Lees 50 inspirerende verhalen
Meer verhalen

Sterre Wijtenburg is slachtoffercoördinator bij het Openbaar Ministerie (OM) in Amsterdam. In die rol heeft ze contact met slachtoffers en nabestaanden, officieren van justitie en andere partijen zoals de politie, advocaten en de reclassering. “Mijn belangrijkste taak is slachtoffers en nabestaanden van zware misdrijven te informeren over het strafproces en hun rechten daarin. Ik heb persoonlijk contact met hen en ben er voor elke vraag.”

Deze behoefte aan ondersteuning blijkt groot. Terwijl slachtoffers en nabestaanden de schok nog moeten verwerken, krijgen ze opeens te maken met allerlei partijen die ze eerder nauwelijks kenden.

Uitleg geeft rust
“Ze hebben tal van vragen: over de verdachte, een mogelijke rechtszaak, contactverboden en hun eigen rol tijdens de zitting. Ik merk dat de meesten een bepaald beeld hebben van het strafrecht vanuit televisie en films. Als je er nooit eerder mee van doen hebt gehad, is dat niet vreemd.”

Uitleg geeft rust, merkt Sterre. Daarnaast besteedt ze veel aandacht aan de emoties die vaak loskomen in het contact met slachtoffers. “Hoewel je geen hulpverlener bent, is het bieden van een luisterend oor essentieel. Zeker in de eerste periode.”

“Hoewel je geen hulpverlener bent, is het bieden van een luisterend oor essentieel. Zeker in de eerste periode.”

Beter begrip door gesprek
Hoe je dat luisterende oor biedt, is bij elk slachtoffer anders. “Het is maatwerk. De een wil er vaak over praten, de ander maar af en toe. Mijn studie Sociaal Pedagogische Hulpverlening helpt hierbij, net als mijn werk als student bij Slachtofferhulp Nederland.”

In haar werk bereidt ze ook het gesprek voor tussen een slachtoffer en de officier van justitie dat voorafgaand aan een rechtszaak plaatsvindt. Dit is niet verplicht, maar in haar ervaring maken beide partijen er graag gebruik van.

“Het strafdossier laat lang niet altijd zien welke persoonlijke gevolgen het misdrijf heeft gehad. Een officier kan door het gesprek beter begrijpen wat het slachtoffer heeft doorgemaakt. Andersom krijgt het slachtoffer de ruimte om zijn of haar ervaringen te delen.”

Meekijken via video
Als het tot een rechtszaak komt, helpt Sterre om de zitting zo draaglijk mogelijk te laten verlopen voor het slachtoffer. Voor de lastige momenten zijn praktische oplossingen voorhanden, vertelt ze: “Als iemand niet in de zittingszaal bij de verdachte wil zitten, kunnen we een aparte ruimte regelen waar een slachtoffer via een videoverbinding meekijkt.”

Het spreekrecht hoeft niet persoonlijk te worden uitgeoefend. “Soms kan iemand anders namens het slachtoffer spreken, bijvoorbeeld een familielid of een advocaat.”

En een verdachte die niet vastzit, zou je op de gang kunnen tegenkomen: iets waar je als slachtoffer vaak niet op zit te wachten. “Dan is het mogelijk om een ruimte te regelen waar iemand apart kan wachten.”

Ook bij sepot
Wordt een zaak geseponeerd vanwege gebrek aan bewijs, dan blijft Sterre nog steeds in beeld. “Een sepot kan voor slachtoffers bijzonder moeilijk zijn. Ik bied dan altijd een gesprek aan om uit te leggen waarom het besluit is genomen. En dat onvoldoende bewijs niet betekent dat we het slachtoffer niet geloven. Op die manier proberen we als OM toch erkenning te bieden.”

“Een sepot kan voor slachtoffers bijzonder moeilijk zijn. Ik bied dan altijd een gesprek aan om uit te leggen waarom het besluit is genomen. En dat onvoldoende bewijs niet betekent dat we het slachtoffer niet geloven. Op die manier proberen we als OM toch erkenning te bieden.”

Erkenning is volgens Sterre dus zeker niet afhankelijk van een succesvolle strafrechtelijke vervolging. Ook als de juridische mogelijkheden ophouden, blijft de behoefte bestaan om gehoord te worden.

Serieus genomen als persoon
Het Schadefonds draagt hier zeker aan bij, stelt ze. Zelf verwijst ze bijna nooit door: vaak doet de eigen advocaat dit, of Slachtofferhulp Nederland.

“Als je kosten moet maken waar je zelf niet om hebt gevraagd, is het fijn om te merken dat de overheid je daarbij ondersteunt, en ook vrij snel. Een geldbedrag maakt het niet goed, maar het laat wel zien dat je serieus genomen wordt als persoon. Dat kan ook helpen om de draad weer een beetje op te pakken.”

Stukken uit strafdossiers
Er is geen structureel contact tussen het Schadefonds en het OM. Wel vraagt het Schadefonds regelmatig stukken op uit strafdossiers. “Dat kan gaan om een aangifte, verklaringen van de verdachte of het hele dossier.” Het OM beoordeelt vooraf of deze mogen worden verstrekt.

Wat Sterre betreft mag deze werkwijze efficiënter worden. Bijvoorbeeld door het Schadefonds digitaal toegang te geven tot bepaalde dossierstukken. Dat zou de hoeveelheid afzonderlijke verzoeken aan het OM een stuk verminderen. “En wanneer het Schadefonds niet meer afhankelijk is van onze reactie, worden slachtoffers die een aanvraag indienen ook sneller geholpen.”

De dagelijkse begeleiding van slachtoffers en nabestaanden van ernstige geweldsmisdrijven is geen sinecure. “Je hoort de hele dag door verschrikkelijke dingen. Die moet je een plek geven. En je ziet hoeveel geweldsmisdrijven er zijn, hoeveel seksueel geweld er plaatsvindt. Er is zoveel dat niet op het nieuws komt. Mijn beeld van de maatschappij is wel veranderd.”

Toch is ze blij dat ze dit werk kan doen. In haar functie leerde ze dat het kleine dingen zijn die een groot verschil kunnen maken. “Nog een keer iets uitleggen, interesse blijven tonen. Dat geeft mensen het gevoel dat het niet alleen om hun zaak gaat, maar vooral om henzelf. Dat is toch het minste wat je iemand wil bieden die iets vreselijks heeft meegemaakt.”

Lees meer verhalen

Gert Jan Slump, geïnterviewd voor het 50-jarig bestaan van het Schadefonds.

“Zet vaker mediation in bij strafzaken: dan kunnen slachtoffers zelf aangeven wat zij nodig hebben voor een gevoel van rechtvaardigheid.”

Gert Jan Slump | Criminoloog en expert herstelrecht

Rechtvaardigheid voor slachtoffers behelst meer dan het bestraffen van een dader en het eventueel krijgen van een vergoeding. Het gaat om herstellen van wat slachtoffers is aangedaan.

Lees het verhaal

“Door een klein gebaar proberen we ervoor te zorgen dat mensen hun kracht weer terugvinden.”

Philip Smaling en Janne de Leeuw | Fonds Slachtofferhulp

Voor Philip Smaling en Janne de Leeuw van Fonds Slachtofferhulp draait goede ondersteuning om  – snelle – financiële ondersteuning, maar altijd in combinatie met persoonlijke aandacht. Hoe vullen Fonds Slachtofferhulp en het Schadefonds Geweldsmisdrijven elkaar aan in hun werk?

Lees het verhaal
Rowy, slachtoffer van psychisch geweld en seksuele misdrijven. Geïnterviewd voor het 50-jarig jubileum van het Schadefonds Geweldsmisdrijven.

“Toen ik zwart-op-wit zag dat ik slachtoffer was, hield de discussie in mijn hoofd op”

Rowy | Slachtoffer van psychisch geweld en seksuele misdrijven

Rowy groeide op in een onveilige thuissituatie, waarin onder meer sprake was van verwaarlozing. In die omgeving werd zij op jonge leeftijd ook meerdere keren slachtoffer van seksuele misdrijven.

Lees het verhaal