“Slachtoffers van mensenhandel willen vooral een nieuw leven beginnen. Erkenning helpt enorm hierbij.”

Yoram werkt ruim twaalf jaar bij het Schadefonds. Eerst als juridisch behandelaar, nu als senior jurist. In die functie heeft hij meerdere taken, waaronder de behandeling van bezwaar- en beroepszaken en hoger beroepszaken. “Als mensen het niet eens zijn met de beslissing van een juridisch behandelaar op hun aanvraag, kunnen ze in bezwaar gaan.”

Bezwaar en beroep

Dat gebeurt als ze het niet eens zijn met de volledige afwijzing, de hoogte van het bedrag of onze conclusie over een eigen aandeel. “In een bezwaarzaak kijk ik opnieuw naar de zaak in het kader van een volledige heroverweging. Er vindt ook een hoorzitting plaats met de aanvrager, waarbij een commissielid aanwezig is.”

Hierna maakt hij een conceptbeslissing, waarbij de Commissie de uiteindelijke beslissing neemt. “Is een aanvrager het ook hier niet mee eens, dan kan hij in beroep gaan bij een rechtbank.”

Pittige zaken

Als senior jurist is hij ook verantwoordelijk voor de coaching en aansturing van een team van acht juridisch behandelaars. Dit doet hij in samenwerking met een teamleider die de personeelskant in portefeuille heeft. “Ik begeleid nieuwkomers die in het zogeheten mandaattraject zitten: zij zijn op weg naar zelfstandig mogen beslissen op aanvragen.”

Hier hoort ook ondersteuning op mentaal gebied bij. “Bij de sollicitatie benadrukken we dat het pittige zaken kunnen zijn die op je bureau terechtkomen. Nieuwe juristen zijn in dat opzicht dus voorbereid, maar toch kunnen verhalen soms nog hard binnen komen.”

“Bij de sollicitatie benadrukken we dat het pittige zaken kunnen zijn die op je bureau terechtkomen. Verhalen kunnen soms hard binnen komen.”

In dat geval kunnen ze bij een senior of een collega altijd hun verhaal doen. Deze informele contacten werken goed om op tijd stoom af te blazen, merkt Yoram. “De collegialiteit is groot, iedereen weet hoe zwaar het werk soms kan zijn. We houden elkaar op positieve wijze in de gaten.”

Mensenhandel = uitbuiting

Yoram is bovendien coördinator van het ‘special team’ Mensenhandel van het Schadefonds, waar in totaal zes juristen werken met specialistische kennis over dit thema. Het Schadefonds heeft ook nog andere special teams, zoals voor nabestaanden en voor grootschalige incidenten zoals aanslagen, ontploffingen en rellen. Deze teams kunnen snel gerichte ondersteuning bieden.

Onder mensenhandel valt een breed scala aan delicten, die in feite allemaal te maken hebben met uitbuiting. “Bekend is het afstaan van inkomsten onder dwang, zoals gedwongen prostitutie of arbeidsuitbuiting.”

Criminele uitbuiting komt ook vaak voor. “Hierbij kun je denken aan het aanzetten van minderjarigen tot het plegen van overvallen en bomaanslagen. Daarbij geldt dat ze in een kwetsbare positie zitten, bijvoorbeeld omdat ze schulden hebben.”

‘Dit kan niet waar zijn’

Er komen zo’n 150 zaken over mensenhandel per jaar binnen bij het Schadefonds. Dat gebeurt via de politie, de advocatuur en de Nederlandse Arbeidsinspectie. Beoordeling van de zaken is vrij complex. “Het gaat erom aannemelijk te maken dat iemand slachtoffer is zoals bedoeld in artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht – het langste artikel dat erin staat.”

De schrijnendste zaken vindt hij de huisslaaf-zaken. “Alles wat je je daarbij kunt voorstellen klopt, het is zelfs nog erger. Gevangen zijn in huis, dag en nacht moeten werken, overal toestemming voor moeten vragen… Als je het leest, denk je soms eerst: dit kan niet waar zijn. Maar dan blijkt er toch een flinke onderbouwing te zijn.”

Sneller erkenning dan via strafproces

Hij ziet dat slachtoffers van mensenhandel niet zozeer gericht zijn op het krijgen van een tegemoetkoming, maar op het krijgen van erkenning. “Ze willen niet meer bezig zijn met de ellende van vroeger. Ze willen vooral een nieuw leven beginnen. Erkenning helpt enorm hierbij.”

En erkenning kan het Schadefonds goed bieden: “Makkelijker en sneller dan in een strafproces. Dit vind ik een heel sterk punt van het Schadefonds. We hebben een aannemelijkheidstoets, het gaat niet om bewijzen van slachtofferschap.”

Die erkenning kan via de tegemoetkoming, maar ook in houding en woorden. “Dat geldt zeker bij oudere zaken die officieel zijn verjaard. “Tijdens een hoorzitting zeggen slachtoffers soms dat ze zich voor het eerst in 30 jaar echt gehoord voelen.”

“Tijdens een hoorzitting zeggen slachtoffers soms dat ze zich voor het eerst in 30 jaar echt gehoord voelen.”

Van micro naar macro

Het Schadefonds is gericht op personen. Toch ziet Yoram dat het werk ook positieve impact kan hebben op groepen mensen. “Een aanvrager heeft het geld bijvoorbeeld gebruikt om een stichting op te zetten om andere slachtoffers te steunen. Zo werkt de tegemoetkoming als een olievlek.”

Ook is er goed contact met platform HOPE van Defence for Children. “Dit platform behartigt de belangen van slachtoffers van seksuele uitbuiting. Het is een mooie gedachte dat het Schadefonds van meer betekenis kan zijn dan alleen op individueel niveau.”

Zie ook het interview met Joost van Ballegooijen van Defence for Children

[Sassy_Social_Share title=”Delen”]