“Netwerken van georganiseerd misbruik bestaan echt. Ook hier in Nederland.”

Miranda Freriks werd vanaf haar vierde jaar langdurig seksueel misbruikt door een familielid. Op latere leeftijd maakte ze een indrukwekkende tv-documentaire hierover en richtte ze de Stichting Misbruikt! op. Als ze beseft wat de omvang is van (internationaal) georganiseerd misbruik, zet ze zich volledig in om LINA van de grond te krijgen, een internationaal kennis- en expertisecentrum over dit wrede en tegelijk reële thema.

“Lange tijd werkte ik als verpleegkundige en maatschappelijk werker voor mensen met kanker, onder meer in het ziekenhuis en bij het KWF. Op een gegeven moment dacht ik: ik heb zelf geen ervaring met kanker. Eigenlijk moet ik het werkgebied opzoeken waarmee ik wél ervaring heb.’ Maar dat durfde ik niet – er was nog te veel schaamte, schuldgevoel en angst.”

Jaren later, na veel therapie en gesprekken, wist ze dat ze er klaar voor was. “Ik wilde een documentaire maken over seksueel misbruik. In een gesprek met Corinne Dettmeijer, toen Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld Tegen Kinderen, zei Corinne dat het over mezelf moest gaan – dat vond ik eigenlijk veel te moeilijk, maar gaandeweg begreep ik dat ze gelijk had.”

Toch maar ingediend

Het filmproject en de zoektocht naar subsidie waren intens. De maker van de documentaire Heleen Minderaa wees Miranda op het Schadefonds. “Heleen had eerder een aanvraag gedaan en dacht dat ik zeker in aanmerking zou komen voor een tegemoetkoming. Eerst zag ik het niet zitten, was bang om weer niet geloofd te worden. Met haar hulp heb ik de aanvraag toch maar ingediend.”

“Eerst durfde ik geen tegemoetkoming aan te vragen, was bang om weer niet geloofd te worden.”

Gelukkig voelde Miranda zich direct serieus genomen. “De juridisch behandelaar belde om me op de hoogte te houden van de procedure. Ze dacht ook mee, en gaf aan dat mijn psychiater nog stukken kon aanleveren voor verdere onderbouwing.” Op het moment dat ze 20.000 euro op haar bankrekening zag staan, stond ze in de supermarkt: ze wilde checken of ze genoeg geld had voor een extraatje van een paar euro.

Geld voor documentaire

De brief met de beslissing bleek vertraagd door de post. “Ik ben een paar weken van slag geweest. Geld was altijd een probleem geweest vanwege alle therapieën en andere kosten. Nu kon ik in rust de documentaire afmaken. En ik liet een bad installeren in mijn badkamer – warm water gaf troost als ik me koud voelde en het niet meer zag zitten.”

“Ik ben een paar weken van slag geweest. Geld was altijd een probleem geweest vanwege alle therapieën en andere kosten. Nu kon ik in rust de documentaire afmaken.”

De documentaire ‘Niks aan de hand’ verscheen in 2019 en werd uitgezonden door BNN/VARA, klik hier om te kijken. Hierin komt ook de dader aan het woord. “Hij was mijn neef. Misbruik binnen de familie is heel complex: vertrouwd en bedreigend tegelijk. Om inzicht te krijgen in die dynamiek was ook zijn verhaal nodig.”

De documentaire bracht haar veel erkenning – niet vanuit de familie, die wist er geen raad mee. Wel van veel andere slachtoffers. Ze besloot een stichting op te zetten onder de naam Misbruikt!. “In die zin was de tegemoetkoming van het Schadefonds de ommekeer in mijn leven. Opeens kreeg ik kansen die ik voor mijn gevoel nooit had gehad. De stichting werd mijn werk, iets wat me enorm veel zingeving gaf.”

Belangenbehartiging

Stichting Misbruikt! is er voor belangenbehartiging van slachtoffers van seksueel misbruik. “De voorzitter van Stichting Misbruikt! werd Corinne Dettmeijer. We hebben een heel aantal rapporten geschreven en aanbevelingen gedaan, en doen dat nog steeds.”

“We zijn expert op het gebied van georganiseerd misbruik en we staan voortdurend in contact met politici, ambtenaren en zorgprofessionals, om samen te werken en meer bekendheid en expertise te genereren.” Ook ondersteunt de stichting lotgenotencontact en activiteiten.

De stichting helpt bovendien mee met de opzet van inloophuizen in Amsterdam, Rotterdam en sinds kort ook Arnhem. Dit is in samenwerking met The Safe Space Club. “Hier werken ervaringsdeskundigen als begeleiders. Omdat ze zelf seksueel geweld hebben meegemaakt, is de toegang laagdrempelig voor slachtoffers.”

Niemandsland

Stichting Misbruikt! richtte zich de laatste jaren specifiek op de aanpak van georganiseerd kindermisbruik. “Dan kun je denken aan misbruik binnen een sekte of een internationaal netwerk. Slachtoffers hiervan stranden vaak in een soort niemandsland: ze kunnen bij niemand terecht omdat het domweg niet voor te stellen is dat dit zou gebeuren in Nederland.”

“Slachtoffers van misbruik binnen een sekte of een internationaal netwerk stranden vaak in een soort niemandsland: ze kunnen bij niemand terecht omdat het domweg niet voor te stellen is dat dit zou gebeuren in Nederland.”

Maar het gebeurt dus wél. Miranda sprak met honderden slachtoffers: “Ik moest zelf ook over een emotionele drempel heen voordat ik de omvang ervan durfde te beseffen.” Het ongeloof dat om het thema heen hangt, maakt het heel erg moeilijk. Voor de maatschappij om te begrijpen wat er daadwerkelijk speelt en voor de slachtoffers om hulp te krijgen.

Bewijsmateriaal te over

Ondanks dat ongeloof zijn er wel degelijk (inter)nationale netwerken actief in kindermisbruik, waarbij mensenhandel en kinderhandel plaatsvindt. “Hoewel er feitelijk bewijsmateriaal te over is, kijk maar naar de Epstein-files, worden slachtoffers tot nu toe niet geloofd: niet door de politie en helaas ook niet altijd door het Schadefonds. Velen zijn ook te bang om aangifte te doen bij een overheidsinstantie – als hun zaak wordt gelekt naar de daders staat hun leven op het spel.”

Daarom heeft stichting Misbruikt zich de laatste jaren sterk gemaakt om LINA op te richten. “LINA is het internationale kennis- en expertisecentrum georganiseerd misbruik. Het team bestaat uit ervaringsdeskundigen, psychologen, maatschappelijk werkers en Zorgcoördinatoren Mensenhandel.”

Steeds meer consensus

Professionals – zorgverleners, politie, rechters, docenten, etc. – kunnen aan LINA-team online advies vragen en hun ervaringen delen, ook anoniem. Slachtoffers die internationaal hulp nodig hebben kunnen terecht bij de Internationale Kindertelefoon: Child Helpline International. Voor Europa is het nummer: 116111.

“Het zou fantastisch zijn als slachtoffers van sektes of netwerken collectief erkend worden en kunnen aankloppen bij het Schadefonds”, besluit Miranda. “Ik zie dat de publieke opinie langzaam opschuift, vanwege de zaak van Gisèle Pelicot en de openbaarmakingen in de Jeffrey Epstein-zaak. Gaandeweg ontstaat er consensus dat deze afschuwelijke netwerken echt bestaan. Ook hier in Nederland.”