“Door een klein gebaar proberen we ervoor te zorgen dat mensen hun kracht weer terugvinden.”

Voor Philip Smaling en Janne de Leeuw* van Fonds Slachtofferhulp draait goede ondersteuning om  – snelle – financiële ondersteuning, maar altijd in combinatie met persoonlijke aandacht. Hoe vullen Fonds Slachtofferhulp en het Schadefonds Geweldsmisdrijven elkaar aan in hun werk?

Fonds Slachtofferhulp is een onafhankelijke, particuliere organisatie die zich inzet voor slachtoffers en nabestaanden van misdrijven, verkeersongevallen en andere ingrijpende gebeurtenissen.

Aanvraag via hulpverlener
“We bieden eenmalige noodhulp aan mensen die direct financieel in de problemen zijn geraakt door wat hen is overkomen”, legt Philip Smaling uit, adviseur noodhulp bij Fonds Slachtofferhulp.

In die functie beoordeelt hij de aanvragen voor noodhulp. “Die aanvragen worden altijd gedaan door professionele hulpverleners, slachtoffers kunnen niet zelf indienen. Vanuit Slachtofferhulp Nederland komen de meeste aanvragen binnen, maar ook advocaten en andere hulporganisaties kunnen bij ons terecht.”

Particulier geld
Fonds Slachtofferhulp doet zelf geen uitgebreid onderzoek naar wat er precies is gebeurd: de informatie van de professionele hulpverlener is leidend. Adviseurs zoals Philip kunnen wel aanvullende informatie opvragen bij de hulpverlener. Daarna wordt besloten of er ondersteuning wordt geboden.

“Er is dus geen automatisch recht op een bijdrage, we wegen elke aanvraag af. Fonds Slachtofferhulp is afhankelijk van particulier geld: we worden gefinancierd met donaties van personen, bedrijven en andere private partijen.”

Binnen paar dagen
De ondersteuning is eenmalig en kan bestaan uit geld, maar ook uit concrete zaken. Bijvoorbeeld het regelen van een verhuizing, kledingbonnen of beveiligingscamera’s.

“Bij acute nood kan ondersteuning soms al binnen enkele dagen worden geregeld. Door een klein gebaar proberen we ervoor te zorgen dat mensen hun kracht weer terugvinden.”

De aanvragen die Philip behandelt, lopen sterk uiteen. Hij geeft het voorbeeld van een ouder echtpaar van wie de bankrekening wordt leeggehaald. “De vrouw had op haar telefoon op een verkeerde link geklikt: weg AOW. Hoe kom je dan de maand door, zonder spaargeld?”

Ongeveer 30% van de aanvragen die het Fonds jaarlijks ontvangt, heeft betrekking op zeer ernstige misdrijven zoals moord, doodslag of seksueel misbruik. Vaak gaat het om slachtoffers die na hun aangifte worden begeleid door Slachtofferhulp Nederland, dat vervolgens de aanvraag voor noodhulp indient.

Schadefonds komt later in beeld
In die zin ligt het werk van Fonds Slachtofferhulp en dat van het Schadefonds in elkaars verlengde. Manager Janne de Leeuw: “In eerste instantie kunnen wij ervoor zorgen dat een slachtoffer niet helemaal tussen wal en schip valt.”

Als bijvoorbeeld het gebit van iemand door geweld is beschadigd, moet dat snel worden behandeld. “Dan kunnen wij alvast een paar behandelingen van het hele traject betalen. Later komt dan het Schadefonds in beeld. Zo vullen we elkaar mooi aan.”

‘Ontschuldiging’ is sleutel tot erkenning
Ook bij Fonds Slachtofferhulp is men zich bewust van de meerdere betekenissen van geld. Naast financiële compensatie biedt het ook een vorm van erkenning. En die erkenning krijgt extra betekenis wanneer ze van de overheid komt, zoals bij het Schadefonds.

De symbolische waarde hiervan is groot, weten beiden. Janne benadrukt hierbij ook de manier waarop een aanvrager wordt benaderd:

“Een deel van je herstel zit juist in het feit dat iemand naar je luistert én je verhaal gelooft.”

Ze noemt in dit verband het begrip ‘ontschuldiging’: “Het gevoel dat het niet jouw schuld is wat er is gebeurd. Dat is essentieel voor slachtoffers en nabestaanden, omdat het de weg vrijmaakt voor erkenning: door anderen, maar ook door henzelf.”

Empathie als warm bad
De ervaringen van Janne met het Schadefonds zijn wat dit betreft positief. “Ik heb diverse malen contact gehad en elke keer had ik te maken met heel ‘warme’ mensen aan de telefoon.

Vergeleken met andere instanties valt me echt op hoe empathisch deze medewerkers zijn. Ik kan me voorstellen dat dat voor slachtoffers een warm bad is, na allerlei procedurele zaken bij de rechtbank.”

Verwijs actief naar elkaar
Een aandachtspunt vindt ze de versnippering in de financiële hulpverlening. Er zijn veel organisaties en initiatieven, maar juist daardoor kan het voor slachtoffers moeilijk zijn de juiste hulp te vinden. Tegelijk wil niemand dat deze slachtoffers van het kastje naar de muur worden gestuurd.

“Daarom moeten alle organisaties actief naar elkaar verwijzen. Als we beter aansluiten op de realiteit van slachtoffers, komt passende ondersteuning op het juiste moment beschikbaar.”

Meeleven zonder mee te lijden
Achter al die vormen van hulp staan mensen die dagelijks met ingrijpende verhalen worden geconfronteerd. Dat vraagt om betrokkenheid, weet Philip, en tegelijk ook om de juiste dosis professionele afstand.

“Als het je niks doet, dan moet je dit werk niet doen. Maar als je niks meer kunt doen door je werk hier, dan moet je er ook mee stoppen. Het leed van anderen moet je raken, maar mag je niet verlammen.”

*Janne de Leeuw is nu werkzaam voor een andere organisatie.