“Het gaat erom dat je transparant samenwerkt, zonder dat organisatiebelangen vooropstaan.”

Ilona Scheffers is senior strategisch adviseur voor de korpsleiding van de Nationale Politie op politiek-bestuurlijk terrein. Daarnaast houdt zij zich bezig met beleid rondom slachtofferrechten. Voor het Schadefonds is ze onmisbaar als linking pin naar de politie. Over het wel of niet delen van politie-informatie, de juiste taal spreken en de menselijke maat hanteren.

“Ik heb op meerdere manieren contact met het Schadefonds”, vertelt Ilona. “We komen elkaar tegen bij het ketenoverleg voor het beleid over slachtofferrechten. Hierin zitten een flink aantal ketenpartners op staf- en beleidsniveau.”

Naast het Schadefonds noemt ze onder meer het OM, Slachtofferhulp Nederland, het CJIB, DJI, Perspectief Herstelbemiddeling, 3RO (reclassering) en de Raad voor de Rechtspraak. Dit ketenoverleg is voorbereidend voor het overleg tussen de portefeuillehouders – directieleden – van deze partijen.

Slachtofferloket als belangrijke schakel
Ilona is in de dagelijkse praktijk ook de linking pin tussen de politie en het Schadefonds. Ze staat veel in contact met twee relatiebeheerders binnen het Schadefonds, die zich speciaal op de politie richten (zie ook het interview met Isa) “Bij vragen kunnen de relatiebeheerders bij mij terecht. Ik zet deze uit bij mijn collega’s en zorg dat de antwoorden weer richting het Schadefonds gaan.”

Voor medewerkers van het Schadefonds zijn de Slachtofferloketten van de politie een belangrijke schakel. Hier kunnen ze informatie opvragen over de stand van zaken, bijvoorbeeld van aangiftes.

“We hebben regelmatig overleg over de gang van zaken. Functioneren de gemaakte werkafspraken nog goed genoeg, of is het tijd voor aanpassing?”

Wel of niet informatie delen?
Ook het convenant tussen het Schadefonds en de politie komt vaak ter sprake. Dit geeft een praktische invulling met werkafspraken binnen het juridische kader van de Wet politiegegevens en het Besluit politiegegevens. Het Schadefonds is voor de politie (op grond van het Besluit politiegegevens) een formele ketenpartner aan wie structureel politiegegevens gedeeld mogen worden.

“Maar soms vraagt iemand van het Schadefonds bepaalde informatie op over een zaak, en twijfelt de politiemedewerker: mag ik dit nu wel of niet delen?” legt Ilona uit. “Informatie die een opsporingsonderzoek ernstig in gevaar kan brengen, mag nooit worden gedeeld. Maar het kan per zaak verschillen wat hieronder valt. Dan is overleg op casusniveau nodig. Het blijft maatwerk. Het belang van slachtoffers staat hierin centraal voor de politie.”

De politie en het Schadefonds zoeken elkaar ook letterlijk op. De relatiebeheerders gaan bijvoorbeeld op werkbezoek bij een Slachtofferloket of geven een presentatie over hun werk bij een politie-eenheid.

De menselijke maat
Ilona ziet dat het Schadefonds iets kan geven aan slachtoffers wat andere partijen in het strafrecht lang niet altijd kunnen bieden: erkenning. De toetsing van het Schadefonds gaat immers over de aannemelijkheid van slachtofferschap, niet over het bewijzen ervan zoals in een strafproces. “Dat kan veel betekenen voor mensen die het gevoel hebben niet gehoord of gezien te worden.”

Erkenning van het Schadefonds kan veel betekenen voor mensen die het gevoel hebben niet gehoord of gezien te worden.

Taal is altijd cruciaal, is haar ervaring. Ze kan zich voorstellen dat een afwijzing van een tegemoetkoming om een zorgvuldige formulering vraagt. “Als in de brief staat: ‘het is niet aannemelijk gemaakt dat u slachtoffer bent’, wat voelt het slachtoffer hier dan bij? Het zou vervelend zijn als de ontvanger van de brief het gevoel krijgt dat hij of zij niet geloofd wordt.”

Ze is daarom van mening dat medewerkers van een overheidsinstantie altijd een menselijke maat kunnen hanteren: of ze nu bij de politie werken, het Schadefonds of waar dan ook. “Er zit een verschil tussen het juridisch kader volgen en het persoonlijk geloven van iemand, van mens tot mens. Die ruimte kun je benutten, vind ik.”

Zo goed en zo menselijk mogelijk
Daarbij is inlevingsvermogen in wat slachtoffers meemaken essentieel. In dit opzicht vindt ze de e-learning voor professionals ‘Recht door de Keten’ een eyeopener. “Vanuit de optiek van een slachtoffer ervaar je met welke partijen je allemaal te maken krijgt.” (zie ook het interview met Justus Kox)

Zo ontstaat inzicht in het werk van de ketenpartners. “Maar de training doet ook nog iets anders. De inhoud maakt je heel bewust van jouw eigen mogelijkheden om slachtofferrechten zo goed en zo menselijk mogelijk uit te voeren. Dus het recht op erkenning, informatie, bescherming en herstel. Dat is minstens zo belangrijk: daar doe je het uiteindelijk allemaal voor.”

Wat is succes?
In dit kader is ze benieuwd naar ‘het hogere doel’ van het Schadefonds. Wat zijn de criteria die bepalen of het Schadefonds succesvol is? “Een zo hoog mogelijk aantal tegemoetkomingen uitkeren? Of als zoveel mogelijk aanvragers erkenning hebben ervaren, ook zonder dat ze een tegemoetkoming kregen? Of gaat het om de hoogste scores voor dienstverlening?”

Bovendien vraagt ze zich soms af of de term ‘Schadefonds Geweldsmisdrijven’ de reikwijdte van de tegemoetkomingen goed weergeeft.

“Slachtoffers kunnen denken: er is niks kapot, dus het is niet voor mij bedoeld. Begrijpen mensen snel genoeg dat het ook om immateriële schade kan gaan?”

Transparantie voorop
Voor de nabije toekomst hoopt ze dat digitale samenwerking mogelijk wordt. Zover is het nog niet: “Juridisch gezien is dat nog steeds niet haalbaar.” Maar het is een kwestie van tijd, vermoedt ze. “Dan wordt het vanzelf een stuk efficiënter dan nu, met al die mailtjes en telefoontjes heen en weer tussen Schadefonds en onze Slachtofferloketten.”

Toch moet snelheid nooit het belangrijkste doel zijn. “Het gaat erom dat je transparant samenwerkt voor een gezamenlijk doel, zonder dat organisatiebelangen vooropstaan. Uiteindelijk doe je het allemaal voor hetzelfde slachtoffer.