“Voor slachtoffers maakt het niet uit wie welk stukje heeft, als die puzzel maar wordt gelegd”

De meeste mensen kennen het CJIB van verkeersboetes. Maar de organisatie doet veel meer. Door de invoering van nieuwe wetgeving is het CJIB nu een onmisbare schakel als regisseur in de tenuitvoerleggings- ofwel executieketen, voor daders én slachtoffers. Ilse Verkerk, directeur Executie bij het CJIB, vertelt hoe die omslag tot stand kwam en waarom de samenwerking met het Schadefonds onmisbaar is.

Regisseur van de executieketen: wat houdt dat concreet in? Aan de daderkant zorgt het CJIB voor de uitvoering van strafrechtelijke beslissingen. Dit gebeurt sinds 2020, toen de Wet USB van kracht werd, ofwel Wet uitvoeringsketen strafrechtelijke beslissingen. “We geven bijvoorbeeld aan DJI door dat ze iemand moeten oproepen voor gevangenisstraf. Of we haken op het goede moment de Reclassering aan.”

De enige partij met overzicht

Sinds enkele jaren is het CJIB ook verantwoordelijk voor taken rondom slachtoffers. “De belangrijkste is het uitvragen van hun beschermingsbehoeften tijdens verloven van daders. Ook informeren we hen over de uitvoering van strafrechtelijke beslissingen.” Dit doet het CJIB in het kader van de Wet straffen en beschermen, die vanaf juli 2021 geldt.

Waarom? Door de nieuwe wetgeving pasten deze taken niet meer goed bij het Openbaar Ministerie. “Toen hebben wij ze overgenomen. Dat leek niet meer dan logisch: het CJIB had al alle informatie over daders in huis en aan bijna iedere dader is een slachtoffer gekoppeld. Bovendien hebben we jarenlange ervaring met het innen en uitkeren van schadevergoedingsmaatregelen en het informeren van slachtoffers hierover. Dus… wie anders?”

Opnieuw een flinke verschuiving

Dat wil niet zeggen dat het een makkelijke operatie was, benadrukt Ilse. De organisatie was nog volop bezig met de implementatie van de Wet USB toen dit nieuwe takenpakket erbij kwam. Dat betekende wederom een flinke interne verschuiving. Toch heeft de verantwoordelijkheid voor de slachtoffertaken de cirkel wel rondgemaakt. “De samenhang tussen daders en slachtoffers op ons werkgebied is onmiskenbaar.”

“De samenhang tussen daders en slachtoffers op ons werkgebied is onmiskenbaar.”

Er zijn zeker nog punten om te verbeteren, ziet ze. “We zijn er nog niet. Maar stap voor stap lukt het ons steeds beter om slachtoffers te informeren, te beschermen en hun schade te vergoeden.”

Convenant met het Schadefonds

Wat dat laatste betreft: het CJIB werkt al sinds 2006 samen met het Schadefonds bij het innen van schadevergoedingen bij daders en het uitbetalen aan slachtoffers. Afgelopen najaar is het gezamenlijke convenant voor het delen van informatie nog vernieuwd. Zo kunnen beide organisaties snel schakelen over vergoedingen aan slachtoffers.

“We hebben een voorschotfonds, dat al een uitbetaling kan doen voordat de dader aan ons heeft betaald. Dat geldt vooral voor zwaardere misdrijven. Maar als een slachtoffer geen aanspraak kan maken op een voorschot uit ons fonds, kunnen we pas uitbetalen als de dader heeft betaald.”

“We hebben een voorschotfonds, dat al een uitbetaling kan doen voordat de dader aan ons heeft betaald. Dat geldt vooral voor zwaardere misdrijven.”

Voorkomen van dubbele uitbetaling

Het Schadefonds kan al in een vroeg stadium een financiële tegemoetkoming verstrekken aan het slachtoffer. Een aangifte of veroordeling is geen voorwaarde om hiervoor in aanmerking te komen. Het CJIB is hiervan op de hoogte door de goede gegevensuitwisseling tussen beide organisaties.

“Onze mensen hebben veel contact met de medewerker ‘verrekenen’ bij het Schadefonds. Zo wordt voorkomen dat er dubbel wordt uitbetaald. Anders moet het slachtoffer immers een deel weer terugbetalen, en dat is natuurlijk niet prettig.”

Enkele cijfers: in 2025 legde de rechter ongeveer 12.000 schadevergoedingsmaatregelen op. Jaarlijks gaat het om ruim 2.300 slachtoffers die zowel bij het CJIB als het SGM bekend zijn. In 2025 waren er 1.400 verrekeningen en ontving het Schadefonds in totaal bijna twee miljoen euro van het CJIB.

Informatieportaal voor slachtoffers

In de samenwerking met het Schadefonds speelt MijnSlachtofferzaak een steeds belangrijkere rol. In dit digitale portaal vinden slachtoffers alle informatie van de betrokken organisaties overzichtelijk op één plek: Slachtofferhulp Nederland, de politie, het Openbaar Ministerie, het CJIB en het Schadefonds.

Sinds begin dit jaar is het CJIB coördinerend eigenaar van MijnSlachtofferzaak. “We zijn hard bezig om het portaal ook interactief te maken. Slachtoffers geven namelijk aan dat ze graag vragen willen stellen aan de aangesloten organisaties. Gelukkig heeft het departement hiervoor geld beschikbaar gesteld.”

Verzekeraars eerder in de keten

Op systeemniveau ziet Ilse nog een flink hiaat in het stelsel voor schadevergoedingen. “Er zit een enorm gat tussen het moment waarop de schade ontstaat en het moment waarop wij de vergoeding uitbetalen. Dat kan slachtoffers in grote financiële problemen brengen, want een voorschot van het Schadefonds is niet altijd dekkend.”

“Er zit een enorm gat tussen het moment waarop de schade ontstaat en het moment waarop wij de vergoeding uitbetalen. Dat kan slachtoffers in grote financiële problemen brengen.”

Daarom pleit Ilse voor een prominentere rol voor verzekeraars. “Zij zouden veel eerder onderdeel moeten worden van de keten. Ik zie dit als een belangrijke vorm van parallel justice, waar Rosa Jansen van Slachtofferhulp Nederland ook veel mee bezig is (zie interview Rosa Jansen)”.

Kijk naar de hele puzzel

Zijn er nog zaken die het Schadefonds kan verbeteren? “Wellicht kunnen ze weer kleine tijdelijke regelingen oppakken, dat is intussen een tijdje terug. En er valt nog wel wat te winnen op het gebied van naamsbekendheid”, ziet Ilse. “Hoe meer slachtoffers het Schadefonds weten te vinden, hoe meer mensen een financiële tegemoetkoming kunnen ontvangen.”

“Bovendien, maar dat ligt niet aan het Schadefonds: de bedragen van de tegemoetkomingen zijn wel karig. Samen met het Schadefonds en Slachtofferhulp hebben we bij het departement al gepleit voor minstens indexering.”

Voor de toekomst hoopt Ilse dat alle organisaties die zich voor slachtoffers inzetten, ook het Schadefonds, steeds meer vanuit het slachtofferbelang gaan samenwerken. “We hebben allemaal een stukje van de puzzel in handen om slachtoffers echt verder te helpen. Voor hen maakt het niet uit wie welk stukje heeft, als die puzzel maar wordt gelegd.”